Anna Karenina. Kryevepra e Leo Tolstoi në të cilën dëshmoi shpirtin e tij dhe shkroi historinë në literaturën botërore


Shpendi Shakaj

Anna Karenina. Kryevepra e Leo Tolstoi në të cilën dëshmoi shpirtin e tij dhe shkroi historinë në literaturën botërore. “Të gjitha familjet e lumtura ngjajnë me njëra-tjetrën. Por çdo familje e dëshpëruar, është e dëshpëruar në mënyrën e vet.” Ishte 5 Janar 1870, kur në Rusinë qendrore, në stacionin hekurudhor Giassenki, një grua e re, Anna Stepanova, vetëvritet, duke rënë mbi një tren kamion. Hetuesi perandorak kryen hulumtimin që tregoi se gruaja fatkeqe zgjodhi këtë vdekje tragjike, pasi i dashuri i saj, një pronar tokash i pasur e braktisi për një dashnore të re. Atë ditë, autoritetet urdhëruan që autopsia e trupit të bëhej në një derdhje pranë stacionit të vogël. Atje, pranë mjekut dhe policit, qëndronte një burrë truplidhur, me vetullat të theksuara, mjekër të dendur, hundë të trashë dhe sy hetues që ndiqte me interes të madh çdo detaj të ekzaminimit mjekësor. Ky njeri nuk ishte tjetër veçse Leo Tolstoj, shkrimtar i famshëm, i cili dukej sikur po përpiqej të imagjinonte jetën e gruas fatkeqe. Ai pra, incident që u shkruajt me gërma të vogla në gazeta, përbënte motivimin e tij për të krijuar një dramë pasioni që shkruajti histori në literaturën botërore. Gruaja e Tolstoit, konteshë Sophia shkruan në ditarin e saj më 24 Shkurt, 1870: “Dje në mbrëmje Leo më tha se mendonte një lloj gruaje të martuar të shoqërisë së lartë e cila ishte e destinuar të shkojë e humbur. Më shpjegoi se mendonte jo për ta paraqitur si fajtore, por të denjë për dhembshuri. Nga momenti që u frymëzua nga ai person, të gjithë të tjerët kishin marrë vendin e tyre rreth asaj gruaje. Tani u ndriçua gjithçka, më tha”. Pas suksesit të madh të librit të tij, “Lufta dhe Paqja”, po mendonte për krijimin e tij të ardhshëm. Fjalët e Stephan Cwajch janë tipike për të: “Kur lexon dikush Tolstoj, ka përshtypjen se po e shikon botën reale nga një dritare”. Tolstoi vetë thoshte se virtyti primar i një shkrimtari ishte “të mos gënjejë”. Përmes punës së përpiktë, grumbulloi shënime të mbushura me ngjyra, i redaktoi, rregulloi dhe i paraqiti ato në mënyrën e vet unike. Ajo që më magjeps për të lexuar Tolstoin është se përshkrimet japin përshtypjen që po dëgjoj frymën normale të një kalimtari, ndërsa bën shëtitje. Zgjedh të lëvizë deri në pikën që perceptohet në llojin e zakonshëm të njeriut. Në vitin 1873 filloi të shkruante “Anna Karenina” me gëzim të madh në fillim, pasi mendonte se do ta përfundonte shpejt, me një dashuri të tillë që në fund sjell mëshirë dhe jo urrejtje. Karenina është e gatshme të bëjë gjithçka për të mos u turpëruar, të pranojë të dashurin, të njohë fëmijën e tij si të sajën, me një kusht të vetëm: të ruhet imazhi i jashtëm. Por Anna nuk mund të bëjë atë që bëjnë të tjerët … Ajo është në fund të fundit e përjashtuar nga shoqëria, larg nga fëmija që e do, me një fëmijë që nuk e do (si përfundim nga depresioni), verbohet nga xhelozia për Vronski. Vronsky, kur i kalon entuziazmi i parë i pushtimit, fillon të mërzitet dhe të largohet. Për atë që është burrë, dyert kozmike janë ende të hapura. Po për atë, gruan “fajtore”, të gjitha dyert janë të mbyllura. Anti-heroi Kosta Levin, në fund të veprës, monologon. Eshtë një monolog që ndoshta përmbledh tërësinë e filozofisë së Tolstoit, që sa vite të kalojnë do të mbetet aktual po aq dhe i rëndësishëm: “Do vazhdoj të mos e kuptoj logjikën time se pse lutem, por do vazhdoj të lutem, por jeta ime tashmë, e gjithë jeta ime (…) jo vetëm që është e pakuptimtë, por ka kuptimin e pamohueshëm të së mirës, që është në dorën time për ta dhënë!”. Megjithatë, fraza e parë në romanin e tij zbulon një të vërtetë të përjetshme: “Të gjitha familjet e lumtura ngjajnë me njëra-tjetrën. Por çdo familje e dëshpëruar, është e dëshpëruar në mënyrën e vet”.

Ngjarje Nga Historia Botërore.